De eis om getrainde AI-modellen te vernietigen staat inmiddels in lopende Amerikaanse rechtszaken, maar de uitkomst is onzeker omdat het Amerikaanse ministerie van Justitie training als fair use verdedigt. Leg daarom nu per workflow vast welke modellen u gebruikt en wat u weet over hun trainingsdata, zodat u snel kunt schakelen als een leverancier onder een verbod komt.
Op 5 september 2026 meldde persbureau Reuters dat de Seattle Times en Newsday een auteursrechtzaak aanspanden tegen OpenAI en Microsoft bij de federale rechtbank in het zuidelijk district van New York. Volgens de berichtgeving verwijten de kranten de bedrijven dat hun journalistiek, inclusief betaalde artikelen achter een paywall, zonder toestemming is verzameld en gebruikt om modellen als GPT en Copilot te trainen. De kranten vragen de rechter expliciet om vernietiging van kopieën van hun werk, van trainingsdatasets en van AI-modellen die dat materiaal bevatten. Naar onze inschatting is de belangrijkste verschuiving niet de aanklacht zelf, maar dat "vernietig het model" nu een concrete eis in een lopende procedure is en geen theoretische figuur meer.
Wat eisen Seattle Times en Newsday precies van OpenAI en Microsoft?
Volgens de berichtgeving van Reuters over de aanklacht van de Seattle Times en Newsday draait de zaak om drie kernpunten:
- het ongeoorloofd verzamelen (scraping) van hun journalistiek, waaronder betaalde artikelen;
- het opnemen van dat materiaal in trainingsdatasets voor GPT en Copilot;
- een verzoek aan de rechter om vernietiging van kopieën, datasets én modellen die de artikelen bevatten.
De eerste twee punten zijn bekend uit eerdere procedures. Het derde punt maakt de zaak juridisch en operationeel scherper: het vraagt niet om schadevergoeding of een licentie, maar om het ongedaan maken van de training zelf.
Hoe verhoudt deze vernietigingseis zich tot de zaak van The New York Times?
De eis staat niet op zichzelf. In de oorspronkelijke aanklacht van The New York Times tegen Microsoft en OpenAI uit december 2023 vraagt de krant, op grond van 17 U.S.C. § 503(b), eveneens om vernietiging van alle GPT- en andere taalmodellen en trainingsdatasets die werk van de Times bevatten. Dat wetsartikel wordt in de Verenigde Staten door de krant aangehaald als grondslag voor een verzoek aan de rechter om vernietiging van inbreukmakende kopieën en hulpmiddelen te gelasten.
Daarnaast beschrijft MediaNama een aanklacht van 26 juni 2026 waarin volgens die publicatie 35 lokale en regionale uitgevers, samen goed voor ongeveer 400 kranten, spreken over "industrial-scale" geautomatiseerde scraping, het verwijderen van auteursrechtinformatie en het memoriseren en reproduceren van artikelen door de modellen. Naar onze inschatting tekent zich hiermee een terugkerend beeld af: in de genoemde zaken koppelen meerdere Amerikaanse uitgevers het gebruik van hun teksten tijdens de training aan een remedie die tot vernietiging kan reiken.
Waarom botst de vernietigingseis met het fair-use-standpunt van de Amerikaanse overheid?
Tegenover die eis staat een tegengesteld signaal van de federale overheid. Reuters meldde op 2 september 2026 dat het Amerikaanse ministerie van Justitie in de zaak van The New York Times een standpunt innam dat OpenAI steunt, en dat het trainen van AI-modellen op auteursrechtelijk beschermde tekst in de regel als fair use verdedigt in plaats van als inbreuk. Dat staat haaks op het uitgangspunt van de kranten dat training zelf al inbreuk oplevert.
Onze analyse: hierdoor ontstaat een open juridische vraag met drie lagen. Is een getraind model juridisch een inbreukmakende kopie, een afgeleid werk of een rechtmatig hulpmiddel? Bestaat er precedent voor het "terugdraaien" van een complex, al uitgerold systeem? En hoe weegt een rechter vernietiging af tegen alternatieven zoals schadevergoeding, licenties of hertraining? De bronnen geven hier geen uitkomst; ze laten zien dat de vraag onbeslist is. Wij spreken daarom geen verwachting uit over de afloop.
Wat betekent een vernietigings- of hertrainingsbevel operationeel voor gebruikers van deze modellen?
Ook zonder voorspelling over de uitkomst kunt u de operationele gevolgen conceptueel doordenken. Een bevel om trainingsdatasets of AI-modellen die werken van de kranten bevatten te vernietigen zou, naar onze inschatting, kunnen doorwerken tot:
- het verwijderen of afschermen van specifieke datasets bij de aanbieder;
- het opnieuw trainen of vervangen van modelversies;
- het bijhouden van een controleerbaar spoor van herkomst van trainingsdata;
- gevolgen voor afnemers die zo'n model in producten en workflows hebben verwerkt.
Dat laatste raakt organisaties in vertrouwensgevoelige domeinen direct. Wie een verbod of hertraining bij een leverancier moet opvangen, heeft baat bij vooraf vastgelegde afspraken. In een AI-contract horen daar concrete auditrechten en bewijsverplichtingen bij. Ook de vraag of u op open of gesloten modellen bouwt beïnvloedt hoe snel u kunt schakelen, net als het gegeven dat modelversies binnen dezelfde naam kunnen veranderen.
Welke vragen over uw AI-stack moet u nu kunnen beantwoorden?
Ongeacht hoe rechters over vernietiging oordelen, maken deze zaken herkomst en governance van trainingsdata tot een praktische controleplicht. Wij plaatsen deze zaak daarom in de bredere context van AI-governance en concrete controleplichten. Zorg dat u per workflow de volgende vragen kunt beantwoorden:
- Welke leveranciersmodellen gebruiken wij, en in welke workflows?
- Wat is publiek bekend over de trainingsbronnen en de auteursrechtelijke positie van die modellen?
- Welk bewijs hebben wij van toestemmingen, licenties of fair-use-analyses?
- Hoe snel kunnen wij een model vervangen of beperken als een leverancier met een verbod of verplichte hertraining te maken krijgt?
Een verificatielaag kan hierbij ondersteunen. Vera is geen chatbot en geen eigen taalmodel, maar maakt per taak zichtbaar welke onafhankelijke modellen worden ingezet en welke verificatiestappen, correcties en bronnen daarbij horen. Dat kan helpen om uw AI-workflows te koppelen aan concrete modellen en aannames over data-herkomst, zodat u meer zicht krijgt op uw blootstelling als een procedure tot wijzigingen dwingt. Het geeft geen garantie op juistheid en neemt uw professionele eindoordeel niet over; dat blijft bij u.
Bronnen en referenties
- Seattle Times, Newsday sue OpenAI, Microsoft, alleging copyright infringement
- The New York Times Co. v. Microsoft Corp. et al. – Complaint
- 35 US Newspaper Publishers Sue OpenAI, Microsoft Over Alleged Copyright Infringement
- US government backs OpenAI in New York Times copyright case
- The New York Times v. Microsoft and OpenAI – Case overview
Bronnen: Het artikel steunt op berichtgeving van Reuters, de aanklacht van The New York Times via CourtListener, berichtgeving van MediaNama en een case-overzicht op Wikipedia.