Vanaf 2 augustus 2026 houdt de Autoriteit Persoonsgegevens samen met het Europese AI-bureau toezicht op de transparantieplichten van de EU AI Act. U moet dan AI-gegenereerde beeld-, audio-, video- en bepaalde tekstcontent zowel machine-leesbaar markeren als zichtbaar labelen, en per workflow kunnen aantonen welke content AI-content is.
De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) beschrijft in haar EU AI Act-dossier dat zij vanaf 2 augustus 2026 toeziet op de transparantieverplichtingen voor bepaalde AI-systemen. Kern daarvan: burgers moeten kunnen zien wanneer zij met een AI-systeem communiceren en wanneer content kunstmatig is gegenereerd of gemanipuleerd. Voor organisaties die generatieve AI inzetten in gevoelige omgevingen betekent dit dat het onderscheid tussen AI-content en 'echte' content niet langer een interfacekeuze is, maar een toetsbare verplichting.
Wat kondigt de Autoriteit Persoonsgegevens precies aan voor 2 augustus 2026?
De AP positioneert zich als nationale toezichthouder op de EU AI Act en werkt daarbij samen met het Europese AI-bureau. Volgens het AP-dossier start op 2 augustus 2026 het toezicht op de transparantieregels: systemen die kunstmatige content genereren, moeten die output duidelijk markeren, en mensen moeten weten wanneer zij met AI of AI-gegenereerde content te maken hebben.
Het Nederlandstalige vakmedium Governance Web meldt daarbij dat de AP organisaties adviseert de Europese praktijkcode te ondertekenen, die onder meer EU-iconen levert voor 'AI', 'AI generated' en 'AI modified'. De AP houdt op grond van de EU AI Act toezicht op deze transparantie; de bredere privacybescherming voor de betrokken persoonsgegevens blijft daarnaast vallen onder de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG), de Europese privacywet die in het Engels bekendstaat als de General Data Protection Regulation (GDPR). Naar onze inschatting is de praktische boodschap dat de AP een concrete trigger vormt: Nederlandse organisaties worden vanaf die datum niet alleen aangesproken op principes, maar op aantoonbare uitvoering.
Welke soorten AI-content moet ik markeren en labelen?
De juridische analyse van Greenberg Traurig bij de richtsnoeren van de Europese Commissie bij artikel 50 vat samen welke categorieën onder de plicht vallen. Kort weergegeven gaat het om:
- chatbots en andere AI-systemen die direct met personen communiceren;
- synthetische beeld-, audio- en videocontent, waaronder deepfakes;
- bepaalde AI-gegenereerde teksten die het publiek informeren over aangelegenheden van algemeen belang.
Belangrijk is dat de intentie om te misleiden geen voorwaarde is. Volgens de analyse van Greenberg Traurig kan ook content zonder misleidend doel onder de deepfake-definitie vallen. Ook 'nette' AI-toepassingen moeten dus als AI-content herkenbaar zijn.
Wat is het verschil tussen machine-leesbare markering en zichtbare labels?
De Quick Facts van de Europese Commissie onderscheiden twee lagen die naast elkaar bestaan. Dat onderscheid is voor uw workflow-inrichting bepalend:
- Machine-leesbare markering. Aanbieders van generatieve systemen moeten de output technisch markeren, bijvoorbeeld via watermerken of metadata, zodat detectie mogelijk is.
- Zichtbare of hoorbare labeling. Gebruikers van deepfake-systemen moeten zichtbaar of hoorbaar vermelden dat de inhoud door AI is gemaakt of gemanipuleerd, bijvoorbeeld met de EU-iconen, disclaimers of captions.
De Quick Facts noemen ook een korte overgangsperiode tot december 2026 voor markering van generatieve systemen die al vóór 2 augustus 2026 op de markt waren. Naar onze inschatting betekent dit dat u markering niet als één etiket moet zien, maar als een keten van technische traceerbaarheid én zichtbaar onderscheid voor de eindgebruiker.
Wanneer geldt de uitzondering voor menselijke redactionele controle?
Niet alle AI-gegenereerde tekst hoeft te worden gelabeld. De analyse van Bird & Bird bij de definitieve richtsnoeren bij artikel 50 licht toe dat de labelplicht voor teksten over aangelegenheden van algemeen belang geldt tenzij er sprake is van aantoonbare redactionele controle met duidelijke verantwoordelijkheid. Dezelfde analyse benadrukt dat retroactieve markering van synthetische content die vóór 2 augustus 2026 werd gegenereerd is uitgesloten, en dat overtredingen beboetbaar zijn met boetes tot 15 miljoen euro of 3% van de wereldwijde jaaromzet.
De uitzondering voor editorial control is naar onze inschatting vooral een ontwerpkeuze. U moet vastleggen waar AI alleen voorbereidt onder menselijk toezicht, en waar AI het primaire publicatiekanaal is. In het laatste geval labelt u systematisch. De grens tussen beide moet aantoonbaar zijn, niet aannemelijk. Zie hierover ook de auditrechten en bewijsverplichtingen in AI-contracten die de EU AI Act elders vereist.
Hoe leg ik markering en editorial control per workflow verifieerbaar vast?
De praktische consequentie is dat labels en iconen niet volstaan zonder onderliggende registratie. Naar onze inschatting vraagt het toezicht van de AP om een reconstrueerbare keten. Een werkbare aanpak per hoog-trust workflow:
- Identificeer waar in uw processen AI-gegenereerde content ontstaat.
- Kies per kanaal de juiste markeringstechniek: machine-leesbaar (watermerk, metadata) én zichtbaar (icoon, disclaimer, caption).
- Leg vast welke content onder welk label live ging, met logging die later te controleren is.
- Bepaal en documenteer per workflow of menselijke redactionele controle van toepassing is.
- Bewaar bewijsmateriaal dat bruikbaar is bij audits, klachten of onderzoeken.
Deze stappen raken ook aan bredere keuzes over gegevensminimalisatie in generatieve AI-workflows en aan de boetes onder de EU AI Act vanaf 2 augustus 2026. Een overzicht van verwante verplichtingen vindt u in het themahub over de EU AI Act en compliance.
Voor professionals in recht, zorg, toezicht, financiën en overheid is dit vooral een documentatievraag. Een verificatielaag zoals Vera kan hierbij ondersteunen door per workflow zichtbaar te maken welke verificatiestappen zijn gezet en welk bewijsmateriaal beschikbaar is; de keuze welke content als AI-content wordt gemarkeerd en het uiteindelijke oordeel blijven bij de professional zelf. Vera is geen chatbot en geen eigen taalmodel, en biedt geen garantie op volledige naleving. De verplichting om AI-content aantoonbaar van echte content te scheiden ligt bij uw organisatie.
Bronnen en referenties
- EU AI Act - Autoriteit Persoonsgegevens
- Transparantie-eisen AI gelden vanaf 2 augustus
- Deepfakes, Chatbots, AI-Generated Text: European Commission Details Transparency Obligations Under the AI Act
- Quick Facts: Transparency rules for AI systems
- European Commission adopts final Guidelines on AI Act Article 50 transparency obligations: first impressions
Bronnen: Het artikel steunt op het EU AI Act-dossier van de Autoriteit Persoonsgegevens, de Quick Facts en artikel 50-richtsnoeren van de Europese Commissie en juridische analyses van Greenberg Traurig en Bird & Bird.