Blog

BGH: AI-revisiestuk zonder aantoonbare controle van de advocaat kan ontvankelijkheid bedreigen

Het Bundesgerichtshof oordeelde dat de vereiste medewerking van de advocaat kan ontbreken bij een AI-opgestelde revisiemotivering zonder wezenlijke controle.

· Door

Een gedrukt processtuk ligt regel voor regel naast een opengeslagen wetboek en een vonnis, met een rode stift op een regel en een half dichtgeklapte laptop op de achtergrond.
De BGH eist dat de advocaat een AI-opgesteld revisiestuk inhoudelijk controleert en de bronnen toetst voordat het wordt ingediend.Beeld: IamVera.ai — originele redactionele illustratie

Het Bundesgerichtshof oordeelde op 13 oktober 2026 dat de wettelijk vereiste vormgevende medewerking van de advocaat kan ontbreken wanneer een revisiemotivering met AI is opgesteld zonder wezenlijke controle. In deze zaak bleef het stuk ontvankelijk, maar advocaten moeten voortaan aantoonbaar zelf de inhoud beoordelen, bronnen controleren en de volledige verantwoordelijkheid nemen vóór indiening.

Wat heeft het Bundesgerichtshof precies beslist over een met AI opgestelde revisiemotivering?

In de beslissing 3 StR 350/26 stelde het Bundesgerichtshof vast dat een revisiemotivering op grond van §345 lid 2 StPO een vormgevende bijdrage van de verdediger vereist, die daarmee de volledige inhoud voor zijn rekening neemt. Het hof zei uitdrukkelijk dat die medewerking in een individueel geval kan ontbreken wanneer een advocaat een met AI gegenereerde motivering overneemt zonder wezenlijke controle. In deze concrete zaak achtte het hof de twijfel echter niet zwaar genoeg en bleef de motivering geldig.

Belangrijk is dus wat het BGH niet zei: er is geen automatische ongeldigheid van elk AI-ondersteund processtuk. De uitspraak is een waarschuwing, geen verbod.

Waarom kan de vereiste medewerking van de advocaat bij AI-gebruik juridisch ontbreken?

De wettelijke basis ligt in §345 lid 2 StPO: namens de verdachte kunnen de revisieaanvragen en hun motivering worden ingediend in een door de verdediger of advocaat ondertekend stuk of ter griffie. Tegen deze procedurele achtergrond verlangt de door het BGH beschreven maatstaf dat de verdediger vormgevend aan de motivering meewerkt en verantwoordelijkheid voor de volledige inhoud neemt. Het BGH overweegt dat die vormgevende medewerking in een individueel geval kan ontbreken wanneer een revisiemotivering met gebruik van AI zonder wezenlijke controle van de verdediger is opgesteld. Een tool die hoofdzakelijk de tekst produceert, draagt die verantwoordelijkheid niet; alleen de advocaat kan dat.

De open vraag die het BGH laat liggen, is wanneer de medewerking precies "wezenlijk" en "vormgevend" genoeg is. Onze analyse: de uitspraak maakt het voor advocaten des te belangrijker om te kunnen aantonen dat hun juridische beoordeling meer was dan het plaatsen van een handtekening onder gegenereerde tekst; de uitspraak formuleert echter geen algemene regel dat de bewijslast feitelijk verschuift.

Wat betekent deze uitspraak voor advocaten, kantoren en juridische beslissers?

Onze analyse: omdat het BGH de medewerking van de advocaat aan de inhoud koppelt, kan een redactiefout bij onvoldoende menselijke controle uitgroeien tot een ontvankelijkheidsrisico; daarom moeten kantoorverantwoordelijken naar onze inschatting vastleggen dat elke met AI opgestelde motivering aantoonbaar door een bevoegde advocaat is beoordeeld vóór indiening. Omdat de uitspraak de term "wezenlijke controle" niet nader invult, ontstaat naar onze inschatting onzekerheid die zich tegen de advocaat kan keren als het dossier later wordt betwist; daarom doen praktijkgroepleiders er naar onze inschatting verstandig aan een interne norm te formuleren voor wat die controle minimaal inhoudt. Omdat parallelle beroepsregels dezelfde lijn trekken, is dit naar onze analyse geen louter Duits probleem: de CCBE-gids over generatieve AI voor advocaten en de SRA-waarschuwing over misbruik van AI onderstrepen beide dat de gereguleerde professional verantwoordelijk blijft en dat vertrouwen op AI-output geen verweer is; daarom zouden compliancefunctionarissen naar onze inschatting het beleid op meerdere jurisdicties moeten afstemmen, niet alleen op §345 StPO. Naar onze analyse is een aantoonbare controleketen vanaf de generatie tot de vrijgave de meest verdedigbare werkwijze, omdat een advocaat dan de aansluiting van de gronden op het concrete dossier zelf kan onderbouwen. De praktische consequentie is naar onze inschatting dat een AI-processtuk pas houdbaar is wanneer de menselijke betrokkenheid inhoudelijk zichtbaar is en niet alleen als handtekening bestaat; wie dat niet regelt, loopt naar onze inschatting het risico dat een op zich sterke revisie op een vormgebrek strandt. Dit sluit aan bij de bredere les dat menselijk toezicht op AI-advies meetbaar moet zijn, en bij de vraag hoe advocatenkantoren AI inzetten zonder op resultaat te sturen.

Welke controlestappen maken een AI-ondersteund processtuk verdedigbaar?

Een verdedigbare werkwijze scheidt drie dingen die vaak door elkaar lopen: het genereren van tekst, het redigeren ervan en het juridisch verantwoordelijkheid nemen. De onderstaande stappen zijn onze redactionele vertaling van de BGH-logica en de aanvullende beroepsrichtsnoeren naar de dagelijkse praktijk.

  • Classificeer het gebruik. Leg vast of AI alleen concepttekst leverde of ook juridische gronden formuleerde; dat onderscheid bepaalt hoe zwaar de controle moet zijn.
  • Controleer elke bron. Toets iedere aangehaalde uitspraak, wetsbepaling en feit aan de oorspronkelijke bron. De practice direction van de Ierse Court of Appeal stelt expliciet dat een tweede AI-tool geen verificatie is.
  • Beoordeel de aansluiting op het dossier. Verbind de gronden aan het concrete vonnis en verwijder generieke of irrelevante passages.
  • Laat een bevoegde advocaat zelfstandig redigeren en vrijgeven. Als redactionele aanbeveling: laat een bevoegde advocaat zelfstandig redigeren en vrijgeven; de vrijgave zou een inhoudelijke beoordeling moeten zijn en geen formaliteit.
  • Documenteer de controleketen. Houd bij wie wat heeft gecontroleerd en goedgekeurd, zodat de medewerking later aantoonbaar is.
  • Corrigeer of meld fouten direct. Wordt na indiening een fout ontdekt, herstel die dan zo snel mogelijk en informeer de rechtbank waar nodig.

Wie deze stappen structureel borgt, behandelt AI als hulpmiddel en niet als vervanging van de juridische beoordeling. Dat sluit aan bij het bredere thema van AI in de juridische beroepspraktijk verantwoord inzetten en bij de vraag hoe je AI-antwoorden controleert met bronverificatie en audittrail. De kern van de BGH-beslissing is bescheiden maar scherp: de verantwoordelijkheid blijft bij de advocaat die de motivering vormgevend opstelt, controleert en ondertekent.

Bronnen en referenties

  1. Beschluss 3 StR 350/26Bundesgerichtshof · 2026-10-13
  2. Strafprozessordnung §345 RevisionsbegründungsfristBundesministerium der Justiz · 2026-11-18
  3. CCBE guide on the use of generative AI by lawyersCouncil of Bars and Law Societies of Europe · 2025-10-02
  4. Practice Direction on the responsible use of Generative Artificial Intelligence in Court documents CA16Courts Service of Ireland, Court of Appeal · 2026-08-11
  5. Misuse of AI - Warning noticeSolicitors Regulation Authority · 2026-08-17

Bronnen: Het artikel steunt op de beslissing van het Bundesgerichtshof in 3 StR 350/26, §345 StPO, de CCBE-gids, de practice direction van de Ierse Court of Appeal en de SRA-waarschuwing.

← Alle artikelen in dit thema ← Alle artikelen