Blog

X schort Grok-training met door agent verzamelde derdendata op na verzoek Ierse DPC

De Ierse DPC vroeg X de training van Grok met door de agent verzamelde derdendata op te schorten; X bevestigde dat. Wat dit betekent voor rechtsgrond per

· Door

Groot wandscherm met samenkomende datastromen naar één punt, waarvan één verbinding duidelijk verbroken is, terwijl twee mensen aan een vergadertafel toekijken.
X schortte op verzoek van de Ierse DPC de training van Grok op met door de agent verzamelde derdendata.Beeld: IamVera.ai — originele redactionele illustratie

De Ierse Data Protection Commission heeft X op 17 november 2026 gevraagd het trainen van Grok met persoonsgegevens die de Grok-agent uit externe bronnen verzamelde op te schorten, en X heeft dat bevestigd. Voor organisaties betekent dit dat elke verzamel- en hergebruikstap door een AI-agent een eigen rechtsgrond en aantoonbare waarborgen nodig heeft.

Het gaat niet om de gewone gebruikersdata van X-berichten, maar om gegevens over derden die de Grok-agent zelf vergaarde en die daarna opnieuw werden gebruikt voor modeltraining. De toezichthouder sprak van aanzienlijke zorgen over deze verwerking en kondigde verdere gesprekken met X aan. Naar onze inschatting ligt hier het echte signaal: een agent die onderweg gegevens verzamelt, schept een nieuwe verwerking die los van de oorspronkelijke gebruikersrelatie moet worden gerechtvaardigd.

Wat heeft de Ierse DPC precies van X gevraagd en wat deed X daarop?

De DPC vroeg X de verwerking van door de Grok-agent verzamelde derdendata voor AI-training op te schorten, waarna X de opschorting bevestigde. Dit is geen vaststelling dat X de AVG definitief heeft geschonden en evenmin een wereldwijd einde van alle Grok-training; het betreft deze specifieke verwerking, waarover de toezichthouder verder in gesprek gaat.

De interventie past in een bestaand patroon. In augustus 2024 bevestigde de DPC dat X ermee instemde het verwerken van openbare EU- en EER-berichten voor Grok-training op te schorten, na een spoedprocedure bij de High Court onder Section 134 van de Ierse Data Protection Act 2018. In september 2024 bevestigde de DPC dat de procedure definitief was beëindigd en dat X zich permanent aan de eerder overeengekomen opschorting had verbonden en legde zij kernvragen over rechtsgrond, eerste- en derdendata en de fasen van modelontwikkeling voor aan de EDPB.

Waarom behandelen toezichthouders door een AI-agent verzamelde gegevens als een aparte verwerking?

Omdat een AI-agent gegevens over andere personen dan de gebruiker kan vergaren, en die vervolgens kunnen worden hergebruikt voor training. Dat maakt van verzamelen, combineren, bewaren en trainen afzonderlijke stappen die elk een eigen grondslag vergen. De vraag of een bron openbaar toegankelijk was, beantwoordt niet of elk van die stappen rechtmatig is.

Het Europees comité voor gegevensbescherming (EDPB) stelde in Opinion 28/2024 over gegevensbescherming bij AI-modellen dat persoonsgegevens uit trainingsdata in de modelparameters kunnen blijven voortbestaan en dat een model niet zonder meer als anoniem geldt. Volgens de EDPB moet een toezichthouder bij de beoordeling of een model anoniem is onder meer nagaan of met redelijkerwijs te verwachten middelen persoonsgegevens niet uit het model kunnen worden geëxtraheerd en of modeloutput geen verband houdt met de betrokkenen wier gegevens voor de training zijn gebruikt. Onze lezing: openbaar beschikbaar betekent niet vrij van gegevensbeschermingsrecht, en training is daardoor nooit een neutrale technische stap.

Wat betekent deze opschorting voor bestuurders, juristen en CISO's die met AI-agents werken?

Onze analyse: omdat de DPC de verwerking van door een agent verzamelde derdendata afzonderlijk van de gewone gebruikersdata aan de orde stelt, verschuift de verantwoordingslast van de gebruikersrelatie naar elke verzamel- en hergebruikstap; daarom moet een organisatie die een agent inzet nu per stap kunnen tonen welke gegevens worden vergaard, op welke grondslag en met welke waarborgen. Omdat X op verzoek van de toezichthouder onmiddellijk moest kunnen opschorten, is een technisch blokkeringsmechanisme voor hergebruik geen luxe maar een randvoorwaarde; daarom hoort een CISO nu een schakelaar in te richten die training of hergebruik per gegevensstroom kan stilleggen zonder de hele dienst plat te leggen. Omdat de EDPB stelt dat persoonsgegevens in modelparameters kunnen voortbestaan, volstaat het achteraf verwijderen van een bron niet; daarom hoort een jurist bij inkoop of ontwikkeling een clausule op te nemen die de leverancier verplicht de herkomst en grondslag per trainingsstap aantoonbaar te maken en reproduceerbaarheid van persoonsgegevens in output te laten testen. Omdat de interventie draait om gegevens over derden die de agent zelf verzamelde, kan een bestuurder niet terugvallen op de toestemming of het contract van de eigen gebruiker; daarom hoort hij voor elke agent vooraf vast te stellen welke categorieën derden in beeld kunnen komen en die stromen te scheiden van de gebruikersdata.

Welke stappen leggen rechtsgrond en waarborgen per trainingsfase vast?

De kern is dat verzamelen, bewaren, trainen en modeluitvoer elk apart controleerbaar zijn. Deze beperkte checklist is onze praktische vertaling van de DPC-interventie en de EDPB-opinie en is bedoeld om een opschortingsverzoek van een toezichthouder te kunnen opvolgen zonder improvisatie.

  • Breng in kaart welke gegevens over derden een agent kan verzamelen en scheid die stromen van reguliere gebruikersdata.
  • Leg per stroom de bron, het doel, de rechtsgrond, de bewaartermijn en eventuele doorgifte vast.
  • Blokkeer hergebruik voor training tot de beoordeling van grondslag, noodzaak en proportionaliteit is afgerond.
  • Test of de modeluitvoer persoonsgegevens uit de trainingsdata kan reproduceren voordat u anonimiteit veronderstelt.
  • Richt werkbare processen in voor bezwaar, verwijdering en escalatie, en bewaar bewijs van opschorting wanneer een toezichthouder daarom vraagt.

Wie deze stappen wil borgen in het bredere kader van verzameling en hergebruik door agents, vindt verdieping in onze hub over AI-privacy en AVG, in de analyse over waarom pseudonimisering van trainingsdata volgens de EDPB geen anonimisering is, en in de aanpak voor een DPIA die de hele agentketen beoordeelt in plaats van alleen dataset en model. Voor de grondslagvraag bij token-niveau is ook het stuk over token-ID's als gepseudonimiseerde persoonsgegevens relevant.

Bronnen en referenties

  1. Irish regulator stops X training AI with data gathered by agentsPolitico · 2026-11-17
  2. The DPC welcomes X's agreement to suspend its processing of personal data for the purpose of training AI tool GrokIrish Data Protection Commission · 2024-08-08
  3. Data Protection Commission welcomes conclusion of proceedings relating to X's AI tool GrokIrish Data Protection Commission · 2024-09-04
  4. Opinion 28/2024 on certain data protection aspects related to the processing of personal data in the context of AI modelsEuropean Data Protection Board · 2024-12-17

Bronnen: Het artikel steunt op de persberichten van de Irish Data Protection Commission, Opinion 28/2024 van de European Data Protection Board en berichtgeving van Politico over de interventie van november 2026.

← Alle artikelen in dit thema ← Alle artikelen