Vijf thema's die de juridische functie tegen 2030 hervormen volgens GC-onderzoek

Onderzoek onder general counsel uit 2024 tot 2026 van KPMG, FTI Technology, LegalOn, Litera en de Association of Corporate Counsel wijst op vijf structurele thema's die de juridische functie tegen 2030 hervormen. Ten eerste wordt het beheersen van AI- en datarisico een kerntaak van de general counsel. Ten tweede verschuift governance van losse tools naar hele werkstromen met ingebouwde verificatie. Ten derde ontstaat een data- en bewijsgericht werkmodel waarin logging, controleerbaarheid en hallucinatiebeheersing onderdeel worden van juridische kwaliteit.

Ten vierde worden AI-geletterdheid en multidisciplinaire samenwerking een organisatorische verplichting. Ten vijfde regisseren juridische teams een ecosysteem van leveranciers, AI-platforms en IT om controle over gevoelige data te houden. Deze thema's zijn geen speculatie, maar een extrapolatie van prioriteiten en tekortkomingen die deze onderzoeken nu al vaststellen.

Welke onderzoeken wijzen op deze vijf thema's?

De aanleiding is een reeks recente onderzoeken die vanuit verschillende invalshoeken naar dezelfde ontwikkeling wijzen. In de Global General Counsel Survey van KPMG noemen general counsel het begrijpen en implementeren van AI een leidende operationele prioriteit voor de komende jaren, naast transformatiethema's als transparantie, automatisering, schaalbaarheid en samenwerking.

FTI Technology stelt in de Seventh Annual General Counsel Report vast dat opkomende technologieën en datagroei, inclusief AI, nu het hoogst gerangschikte juridische risico vormen, terwijl general counsel zich het meest zorgen maken over hallucinaties en onnauwkeurige resultaten. LegalOn documenteert samen met In-House Connect in The 2026 State of AI for In-House Legal hoe AI verschuift van experiment naar operationele inzet. Litera beschrijft in het rapport Legal Departments at the Leading Edge dat juridische afdelingen sterk zijn op risico-instinct, maar achterlopen op governance-infrastructuur. De Artificial Intelligence Toolkit for In-house Lawyers van de Association of Corporate Counsel legt AI-governance, ethiek, contractclausules en een nieuwe sectie over agentische AI vast als taken van de juridische functie.

Wat zijn de vijf thema's concreet?

Naar onze inschatting laten deze bronnen samen vijf samenhangende thema's zien. We vatten ze hieronder als redactionele synthese samen; de onderliggende feiten komen uit de genoemde onderzoeken.

• AI-gerichte risicostewardship. De general counsel adviseert niet alleen achteraf, maar helpt AI-ondersteunde besluiten ontwerpen, verifiëren en uitleggen. FTI's bevinding dat technologie en data het toprisico zijn onderbouwt dit.
• Governance op werkstroomniveau. Verificatie en controle worden ingebed in contractreview, compliance en onderzoek, niet alleen in losse toolafspraken. Dit sluit aan bij de verschuiving van experiment naar impact die LegalOn beschrijft.
• Data- en bewijsgericht werkmodel. Logging, controleerbaarheid en hallucinatiebeheersing worden onderdeel van juridische kwaliteit. De hallucinatiezorg uit het GC Report 2026 en de governancekloof van Litera wijzen daarop.
• AI-geletterde, multidisciplinaire teams. AI-geletterdheid, ethische verplichtingen en verandermanagement worden formele taken, zoals de ACC-toolkit vastlegt.
• Ecosysteemgerichte levering. Juridische teams regisseren leveranciers, AI-platforms en IT om end-to-end controle over gevoelige data te houden.

Voor de ordening tussen wat AI mag en wat het kan, is het governance-kader dat autonomie van AI-agents scheidt een bruikbaar vertrekpunt.

Waarom loopt governance-infrastructuur achter op AI-adoptie?

Litera signaleert een concrete kloof: juridische afdelingen vertrouwen op risico-instinct, maar de onderliggende data, werkstromen, metrics en toezichtsmechanismen blijven achter bij de snelheid van AI-adoptie. LegalOn wijst in dezelfde richting: AI levert impact, maar moet met duidelijke verantwoordelijkheid en risicocontroles in dagelijkse werkstromen worden ingebed.

Naar onze analyse betekent dit dat beleid op papier niet volstaat. Als een juridisch team niet kan aantonen welke AI-systemen zijn gebruikt, welke controles eromheen stonden en welk bewijsspoor er is, ontstaat een gat tussen de geadviseerde zorgvuldigheid en de reconstrueerbare praktijk. Dat raakt aan bredere vragen over de verschuiving van logplicht naar reconstructieplicht en over gelaagde hallucinatiedetectie in plaats van één losse tool.

Wat betekent dit praktisch voor juridische teams?

De onderzoeken beschrijven een lange overgang, geen breuk. Wie de vijf thema's wil vertalen naar de eigen praktijk, kan de volgende stappen overwegen. Dit is redactioneel advies, geen verplichting uit de bronnen.

1. Breng in kaart waar AI al in juridische werkstromen wordt gebruikt en welke controles daaromheen staan.
2. Leg per werkstroom vast welk bewijsspoor bestaat: welke modellen, welke bronnen, welke correcties en welke afwijkingen.
3. Regel AI-clausules, auditrechten en verantwoordelijkheid in leverancierscontracten, in lijn met de ACC-toolkit.
4. Investeer in AI-geletterdheid en multidisciplinaire samenwerking als organisatorische taak.
5. Behandel governance van agentische AI apart, met expliciete grenzen aan wat systemen zelfstandig mogen doen.

Voor teams die AI inzetten voor onderzoek is een verdedigbare workflow met citaatverificatie een concreet uitgangspunt. Het bredere kader over AI in de beroepspraktijk plaatst deze thema's in samenhang.

In dit landschap is een privacygerichte verificatielaag zoals Vera nuttig voor zover die per werkstroom zichtbaar maakt welke AI-systemen in het spel zijn, welke verificatiestappen, correcties en afwijkingen er waren en welk bewijsspoor beschikbaar is. Vera kan een taak door geselecteerde, onafhankelijke AI-modellen leiden en die stappen tonen ter inspectie. Dat ondersteunt controle, maar garandeert geen correctheid en elimineert geen hallucinaties. Het professionele eindoordeel blijft bij de jurist. Een verificatieconsole is zo een onderdeel van een bredere governance-architectuur, niet de architectuur zelf.

Bronnen: Het artikel steunt op general-counsel-onderzoek van KPMG, FTI Technology, LegalOn, Litera en de Association of Corporate Counsel.

← Alle artikelen in dit thema ← Alle artikelen