Blog

EHRM sluit advocaat twee jaar uit na verzonnen AI-jurisprudentie in processtuk

Het EHRM sloot een advocaat twee jaar uit na AI-gegenereerde precedenten in een processtuk. Wat dit betekent en welke bronverificatie vóór indiening nu nodig is.

· Door

Een hand volgt met een vinger een regel in een opengeslagen wetboek naast een geprint processtuk, met een vergrootglas en stapel jurisprudentie op een houten bureau.
Het EHRM sloot een advocaat twee jaar uit; elke geciteerde bron moet tegen een primaire bron worden gecontroleerd voor indiening.Beeld: IamVera.ai — originele redactionele illustratie

Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens sloot volgens berichtgeving een Roemeense advocaat twee jaar uit nadat een processtuk door AI gegenereerde, niet-bestaande of onjuist weergegeven precedenten bevatte. De les voor juristen: de vertegenwoordiger blijft volledig verantwoordelijk en moet elke aangehaalde autoriteit vóór indiening aantoonbaar tegen een primaire bron controleren.

Dit is geen abstract risico meer. De uitsluiting treft niet het AI-model maar de professional die het stuk indiende. Onze analyse: wie AI inzet bij juridisch werk, kan daarmee een rechtstreeks proces- en beroepsrisico lopen, niet enkel een kwaliteitsprobleem.

Wat is er precies gebeurd bij het EHRM met de uitgesloten advocaat?

Volgens de berichtgeving van heise online over het incident sloot het Hof een Roemeense advocaat voor twee jaar uit nadat in een processtuk precedenten waren opgenomen die door AI waren gegenereerd en die niet bestonden of onjuist waren weergegeven. Omdat de concrete beslissing zelf niet afzonderlijk openbaar te verifiëren was, houden wij ons strikt aan wat de berichtgeving ondersteunt en vullen wij geen details in.

Het patroon is herkenbaar: een taalmodel produceert vlotte, overtuigend ogende verwijzingen naar zaken, data en citaten die niet kloppen. Zonder onafhankelijke controle komen die ongemerkt in een officieel stuk terecht.

Op welke grond mag het EHRM een advocaat uitsluiten van vertegenwoordiging?

De bevoegdheid staat in de Rules of Court van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Rule 44D bepaalt dat de President in uitzonderlijke omstandigheden kan gelasten dat een advocaat een partij niet langer vertegenwoordigt of bijstaat, voor bepaalde of onbepaalde tijd. Dat vereist een gemotiveerd besluit na een gemotiveerd voorstel van een Kamer, en de betrokken advocaat, de regering en de balie krijgen de gelegenheid opmerkingen te maken.

Het gaat dus om een uitzonderlijke, gemotiveerde bevoegdheid en niet om een automatische straf voor elk AI-gebruik. Onze lezing is dat het relevante onderscheid ligt bij de professionele zorgvuldigheid van het ingediende werk, niet bij het enkele gebruik van een AI-hulpmiddel.

Wat betekent deze uitsluiting voor juristen en bestuurders die AI inzetten?

Onze analyse: omdat de uitsluiting de vertegenwoordiger treft en niet het model, moet een advocaat er in de praktijk van uitgaan dat de betrouwbaarheid van de aangehaalde autoriteiten aan zijn professionele verantwoordelijkheid wordt toegerekend; daarom moet elk kantoor vastleggen dat genereren met een taalmodel nooit gelijkstaat aan juridisch onderzoek en dat verificatie een afzonderlijke, verplichte stap is vóór indiening. Omdat in dit concrete EHRM-geval een patroon van gefabriceerde of ernstig verkeerd weergegeven verwijzingen heeft bijgedragen aan een uitsluiting van twee jaar, raakt dit niet alleen de behandelende jurist maar ook de partner en de kantoorleiding die het beleid bepaalt; daarom hoort de verantwoordelijkheidsverdeling schriftelijk te worden belegd voordat AI in dossiers wordt toegestaan. Omdat sommige fouten pas na indiening bij een rechterlijke instantie aan het licht kunnen komen, is het volgens onze analyse verstandig om een bevoegde tweede beoordelaar hoog-risico stukken te laten controleren voordat ze de deur uitgaan. Omdat de aangehaalde richtlijnen van gerechten en rechtbankorganisaties onafhankelijke verificatie en documentatie benadrukken, is het verstandig dat de professional kan laten zien wat hij heeft gecontroleerd; daarom moet een kantoor een beperkt verificatiespoor bewaren met bronversie, beoordelaar, datum en gevonden afwijkingen.

Dit raakt direct de AI in de beroepspraktijk en de verantwoordelijkheid van professionals en sluit aan bij eerdere rechtspraak over BGH over AI-revisiestukken zonder aantoonbare controle van de advocaat. Ook advocatenkantoren die hun werkwijze aanpassen op AI doen er goed aan de controlestap niet weg te bezuinigen.

Hoe controleer en documenteer ik AI-gegenereerde jurisprudentie vóór indiening?

Richtlijnen van gerechtelijke instanties geven hier een concreet antwoord. Een officiële praktijkgids van het National Center for State Courts adviseert advocaten AI-gegenereerde juridische autoriteiten rechtstreeks aan primaire bronnen te toetsen en controles en correcties te documenteren. De praktijkgids van het National Center for State Courts waarschuwt voor gefabriceerde zaken, wetsartikelen en autoriteiten en adviseert elke citation, zaak en claim rechtstreeks aan primaire bronnen te toetsen, met checklists, meerdere beoordelingsrondes en onmiddellijke correctie wanneer een hallucinatie na indiening wordt ontdekt.

Een werkbare controle per aangehaalde autoriteit, in de geest van deze officiële gidsen en vergelijkbaar met het AI-antwoorden verifiëren door ze op te splitsen in deelclaims:

  • Bestaat de zaak werkelijk, en kloppen het rechtscollege, de datum en het dossiernummer?
  • Is de geciteerde passage woordelijk juist in de officiële tekst terug te vinden?
  • Wat was de daadwerkelijke holding, en is de uitspraak nog geldig en niet herroepen?
  • Ondersteunt de bron het concrete juridische punt waarvoor zij wordt aangehaald?
  • Is de controle uitgevoerd via een primaire bron, niet via een AI-samenvatting?
  • Is bij hoog-risico stukken een tweede bevoegde beoordelaar langsgegaan?

Leg daarnaast een beknopt verificatiespoor vast: welke bronversie is geraadpleegd, wie controleerde, op welke datum, en welke afwijkingen zijn gevonden en gecorrigeerd. Wordt een fout pas na indiening ontdekt, corrigeer en meld die dan onmiddellijk bij de instantie. Dit spoor is geen loutere bureaucratie: het documenteert welke controles de professional heeft uitgevoerd en kan daarom van betekenis zijn wanneer na een incident wordt beoordeeld hoe zorgvuldig het stuk tot stand kwam.

Bronnen en referenties

  1. KI-generierte Präzendenzfälle: Anwältin vom EGMR ausgeschlossenheise online · 2026-11-19
  2. Rules of Court (15 September 2025), Rule 44D: Exclusion from representation or assisting before the CourtEuropean Court of Human Rights · 2025-09-15
  3. A legal practitioner’s guide to AI & hallucinationsNational Center for State Courts · 2026-02-16

Bronnen: Het artikel steunt op berichtgeving van heise online over het EHRM-incident en op officiële documenten van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens en het National Center for State Courts.

← Alle artikelen in dit thema ← Alle artikelen