Blog

ICO stelt dat AI in online advertenties geen vrijstelling schept van de UK GDPR en PECR

De Britse ICO stelt in AdTech 3.0 dat LLM's en agentische AI geen nieuw privacyregime voor online advertenties scheppen, maar wel aantoonbare documentatie per

· Door

Vergadertafel van hout met links losse kleurige plaknotities en schetsen, rechts een nette stapel gestempelde en ondertekende papieren met een pen erop.
De ICO stelt dat AI in online advertenties geen vrijstelling schept, maar wel aantoonbare documentatie per activiteit vereist onder UK GDPR en PECR.Beeld: IamVera.ai — originele redactionele illustratie

De Britse toezichthouder ICO stelt in het rapport AdTech 3.0 dat taalmodellen en agentische AI geen apart privacyregime voor online advertenties scheppen: PECR, de UK GDPR en de Data Protection Act 2018 blijven gelden. Organisaties moeten per advertentieactiviteit aantoonbaar vastleggen welke gegevens, inferenties, rollen, rechtsgrond, toestemming en controles zij gebruiken.

Op 13 november 2026 publiceerde het Information Commissioner's Office (ICO) het rapport AdTech 3.0: Online advertising in the age of LLMs and agentic AI. Het onderzoekt hoe grote taalmodellen (LLM's) en agentische AI — software die zelfstandig taken plant en uitvoert — de planning, aankoop, optimalisatie en presentatie van online advertenties veranderen. De kernboodschap is nuchter: het rapport beschrijft geen nieuwe set gegevensbeschermingsverplichtingen. Onze analyse is dat bestaande regels daardoor nauwkeuriger moeten worden toegepast en beter moeten worden onderbouwd.

Wat stelt de ICO precies in het rapport AdTech 3.0 over AI en online advertenties?

De ICO beschrijft dat AI nu wordt ingezet of onderzocht voor het stellen van campagnedoelen, doelgroepselectie, optimalisatie, coördinatie tussen advertentieplatforms en het tonen van advertenties naast gesprekken in chatdiensten. Volgens de toezichthouder blijven de verplichtingen onder PECR, de UK GDPR en de Data Protection Act 2018 onverkort gelden. Organisaties moeten hun rollen, gegevensgebruik en verwerkingsactiviteiten opnieuw beoordelen.

Belangrijk is wat de ICO niet zegt: AI schept geen vrijstelling. De toezichthouder bevestigt in haar guidance over opslag- en toegangstechnologieën dat het plaatsen van of toegang krijgen tot informatie op een apparaat voor advertentiedoeleinden in de regel toestemming vereist. Een AI-model dat de campagne aanstuurt, verandert die eis niet.

Waarom verandert AI de manier waarop organisaties toestemming en gegevensgebruik moeten aantonen?

Onze analyse is dat rijkere inferenties en agentische systemen met minder menselijke tussenkomst het moeilijker kunnen maken om achteraf te reconstrueren welke persoonsgegevens tot welke advertentiebeslissing hebben geleid. De regels blijven volgens het rapport gelijk; naar onze inschatting neemt daardoor vooral de behoefte aan aantoonbare onderbouwing toe. Dat is naar onze inschatting de echte verschuiving in het rapport: van “mag het” naar “kunt u aantonen hoe het precies is gebeurd”.

In eerdere toezichtsignalen liet de ICO zien dat deze lijn breder is. In haar bericht over afspraken met AI-ontwikkelaars beschrijft de toezichthouder dat agenten taken uitvoeren, tools gebruiken en externe systemen benaderen met beperkte menselijke controle. Onze analyse is dat een advertentie-agent bijvoorbeeld zelfstandig doelgroepen zou kunnen combineren of budgetten zou kunnen verschuiven; voor zulke handelingen moeten de onderbouwing en bevoegdheidsgrenzen controleerbaar blijven.

De context is al langer bekend. In haar advies aan de regering over mogelijke uitzonderingen op de toestemmingseis wees de ICO erop dat programmatic advertising vaak identificeerbare en soms gevoelige informatie met veel derden deelt. Dat is een beleidsvoorstel, geen geldend recht: zolang er geen uitzondering is vastgesteld, blijft de huidige toestemmingseis staan. AI kan deze supply-chainrisico's naar onze inschatting vergroten, doordat gegevens sneller en op meer plaatsen worden gecombineerd.

Wat betekent dit voor bestuurders, juristen en CISO's die met AI-advertenties werken?

Onze analyse is dat marketing- en dataverantwoordelijken die AI inzetten hun aantoonbaarheid moeten versterken. Daarom is het verstandig om per advertentie-use-case een actueel overzicht of, waar toepasselijk, het verwerkingsregister bij te werken met gegevens, inferenties en rechtsgrond. Omdat het plaatsen van en toegang krijgen tot apparaatgegevens voor advertenties in de regel toestemming vereist, raakt een AI-integratie die stilzwijgend trackt de hele keten; daarom moet de jurist de toestemmings- en trackinglogica opnieuw toetsen voordat een AI-functie live gaat, met een expliciete fail-state wanneer toestemming ontbreekt. Onze analyse is dat agentische systemen met beperkte menselijke tussenkomst extra risico's kunnen opleveren voor toezicht en klachtenafhandeling. Daarom zouden organisaties bevoegdheidsgrenzen, logging en auditeerbare gegevensstromen moeten vastleggen, voor zover dat passend en haalbaar is, zodat campagnebeslissingen beter kunnen worden onderzocht. Onze analyse is dat een AI-advertentie-use-case door rijkere inferenties een hoog risico voor betrokkenen kan meebrengen. Onze analyse is dat de verwerkingsverantwoordelijke moet beoordelen of een DPIA vereist is en die, wanneer een toepasselijke hoge-risicodrempel is bereikt, vóór de start van de campagne uitvoeren; inferenties over gevoelige kenmerken of kwetsbare groepen zijn daarbij relevante risicofactoren.

Als samenvatting van die analyse zijn dit de prioriteiten:

  • Actualiseer het verwerkingsregister per AI-advertentieactiviteit, met gegevens, inferenties, rechtsgrond en betrokken partijen.
  • Toets de toestemmings- en trackinglogica opnieuw en zorg dat de keten stopt wanneer toestemming ontbreekt.
  • Leg de rollen van platforms, tussenpartijen en leveranciers vast: wie is verwerkingsverantwoordelijke, wie verwerker.
  • Voer een DPIA uit zodra rijkere inferenties een hoog risico waarschijnlijk maken.
  • Begrens de bevoegdheid van agentische systemen en bewaar auditeerbare logs van campagnebeslissingen.

Welke documentatie leggen organisaties per AI-advertentieactiviteit vast?

Onze analyse is dat hiervoor geen nieuw wettelijk document nodig is, maar dat organisaties bestaande verplichtingen per verwerkingsactiviteit samenhangend en aantoonbaar zouden moeten documenteren. Dat betekent dat gegevensinventaris, rollen, doeleinden, rechtsgrond, toestemming, risicoanalyse en controles niet los van elkaar bestaan, maar per use-case op elkaar aansluiten.

Een werkbare documentatieset per AI-advertentieactiviteit bevat:

  1. welke persoonsgegevens worden gebruikt en welke inferenties het model maakt;
  2. welke partijen welke rol vervullen in de keten;
  3. welke rechtsgrond en welke PECR-toestemming van toepassing zijn;
  4. hoe doelgroep- en campagnebeslissingen tot stand komen;
  5. welke model- of systeemwijzigingen zijn doorgevoerd en wanneer;
  6. welk bewijs er is van menselijke of organisatorische controle.

Voor wie dieper in de onderliggende begrippen wil, hebben wij de regels en methoden van pseudonimisering onder de AVG uitgewerkt, net als de vraag of token-ID's uit LLM-inputs persoonsgegevens zijn. Wie met zelfstandig handelende systemen werkt, vindt in onze analyse van bevoegdheidsgrenzen voor AI-agents concrete aanknopingspunten. Het bredere kader staat in onze hub over AI-privacy en de AVG.

Bronnen en referenties

  1. AdTech 3.0: Online advertising in the age of LLMs and agentic AIInformation Commissioner's Office · 2026-11-13
  2. How do the rules apply to online advertising?Information Commissioner's Office · 2026-10-15
  3. ICO advice to government on online advertising exception(s) to regulation 6 consent requirementsInformation Commissioner's Office · 2026-05-20
  4. ICO secures changes from leading AI developers as scrutiny extends to AI agentsInformation Commissioner's Office · 2026-10-08

Bronnen: Het artikel steunt op het ICO-rapport AdTech 3.0 (13 november 2026) en op aanvullende officiële ICO-guidance en -berichten over online advertising, PECR-toestemming en agentische AI.

← Alle artikelen in dit thema ← Alle artikelen