Blog

Italiaanse DPA beboet radiologiekliniek en IT-leverancier: uitbesteden van een patiëntportaal verplaatst de verantwoordelijkheid niet

De Italiaanse toezichthouder beboette een radiologiekliniek en haar IT-leverancier samen 28.000 euro nadat patiëntverslagen via een aanpasbare URL open stonden.

· Door

Twee identieke archiefladen: de linker op slot met sleutel, de rechter open met een medisch rapport met weggelakte patiëntgegevens dat eruit glijdt.
De Italiaanse DPA beboette een radiologiekliniek en haar IT-leverancier voor samen 28.000 euro omdat patiëntrapporten zonder login via een aanpasbare URL toegankelijk waren.Beeld: IamVera.ai — originele redactionele illustratie

De Italiaanse privacytoezichthouder beboette op 7 oktober 2026 een radiologiekliniek en haar IT-leverancier samen 28.000 euro omdat patiëntverslagen via een aanpasbare URL zonder inloggen open stonden. De les voor zorgbestuurders: het uitbesteden van een portaal verplaatst de verantwoordelijkheid niet, en privacymaatregelen moeten in werking worden getest, niet aangenomen uit contract of configuratie.

De Italiaanse toezichthouder (Garante) legde de boetes vast in besluiten nr. 764 en nr. 754. De Europese Databeschermingsraad (EDPB) rapporteerde deze zaak met de artikelen 5, 25 en 32 van de AVG als grondslag: dataminimalisatie en bewaartermijnen, privacy door ontwerp, en de beveiliging van de verwerking.

Wat besloot de Italiaanse toezichthouder over de radiologiekliniek en haar IT-leverancier?

De Garante legde Centro Radiologico Madonna della Bruna S.r.l. een boete van 16.000 euro op en de IT-leverancier MedStore Saronno S.r.l. 12.000 euro. Volgens de Italiaanse handhavingsmaterialen en de analyse van DPO Workspace kon iemand de medische verslagen van andere patiënten bereiken door alleen het numerieke deel van de URL te veranderen, zonder in te loggen. De blootgestelde verslagen bevatten identificerende en medische gegevens. Het besluit van de Garante over de kliniek is gepubliceerd als nr. 764; het afzonderlijke besluit over MedStore als nr. 754.

Dit type fout heet een insecure direct object reference: de server geeft een bestand vrij op basis van een voorspelbaar volgnummer in het webadres, zonder te controleren of de bezoeker daartoe gerechtigd is. In de analyse van de besluiten door DPO Workspace wordt benadrukt dat de toezichthouder de toegankelijkheid als ernstig beoordeelde juist omdat het veranderen van een nummer in een gewone browser geen enkele technische vaardigheid vereiste.

Waarom bleef de kliniek verantwoordelijk terwijl de leverancier het platform draaide?

De radiologiekliniek bleef verwerkingsverantwoordelijke ook al werd het platform door de leverancier beheerd. De leverancier was als verwerker apart aanspreekbaar op de beveiliging van het platform. Beide partijen kregen daarom een eigen boete. De toezichthouder stelde niet alleen een programmeerfout vast, maar een keten van tekortkomingen: gebrekkige toegangscontrole, uitgebleven beveiligingsupdates, verslagen die langer bewaard bleven dan toegestaan, en onvoldoende toezicht van de verantwoordelijke op de verwerker.

Naar onze inschatting is dit de kern van de zaak: de besluiten laten zien dat een voorspelbare URL geen losstaand bugje was, maar het zichtbare symptoom van maatregelen die op papier bestonden en in werking faalden. De artikelen 25 en 32 AVG vragen om privacy door ontwerp en passende beveiliging; de Garante toetste die aan de praktijk, niet aan de contractuele afspraak.

Wat betekent dit besluit voor zorgbestuurders, juristen en CISO's die een platform uitbesteden?

Onze analyse: omdat de kliniek verwerkingsverantwoordelijke bleef terwijl een externe partij het portaal draaide, kan uitbesteding de verantwoordelijkheid van een zorgorganisatie niet zonder meer wegnemen; daarom moet de verantwoordelijke de werking van het uitbestede systeem zelf laten testen voordat het live gaat en periodiek daarna. Omdat de blootstelling draaide om een voorspelbare URL zonder serverzijdige autorisatiecontrole, volstaat een verwerkersovereenkomst met beveiligingsclausules niet als enige waarborg; daarom moet de jurist in die overeenkomst het recht op aantoonbare toetsing en auditbewijs vastleggen, niet enkel een beveiligingsbelofte. Omdat de Garante ook uitgebleven updates en te lang bewaarde verslagen meewoog, moet de CISO het patchbeheer en de verwijdertaken van de leverancier aantoonbaar volgen in plaats van ze aan te nemen; daarom vraagt dit om periodieke tests van de verwijderroutine en om vastgelegde uitzonderingen op updates. Omdat de fout met een gewone browser te misbruiken was, moet de verantwoordelijke een ontdekte blootstelling direct isoleren of de dienst stilleggen, de getroffen patiënten in kaart brengen en de meldplicht beoordelen voordat herstel plaatsvindt.

Deze zaak sluit aan bij een bredere lijn in de zorg. De Franse toezichthouder CNIL legde in dezelfde periode een forse boete op aan een privékliniek na een datalek met gezondheidsgegevens, wat laat zien dat toezichthouders in meerdere landen kijken naar de feitelijke werking van technische en organisatorische maatregelen rond bijzondere persoonsgegevens.

Welke controles moet een zorgorganisatie nu inrichten op een uitbesteed patiëntportaal?

De besluiten vertalen zich naar een concrete checklist die aansluit op elk element dat de Garante meewoog. Deze lijst volgt uit de vastgestelde tekortkomingen, niet uit algemene best practices.

  • Eis authenticatie en serverzijdige autorisatie voor elke aanvraag van een verslag, zodat een gewijzigd URL-nummer geen toegang geeft tot andermans gegevens.
  • Test actief op insecure direct object references met scenario's van een gewone ingelogde gebruiker die probeert bij een verslag van een ander te komen.
  • Houd beveiligingsupdates en bewust toegestane uitzonderingen bij, met wie ze goedkeurde en waarom.
  • Controleer de verwijder- en bewaarroutine via terugkerende tests, zodat verslagen niet langer blijven staan dan toegestaan.
  • Leg de taken van verantwoordelijke en verwerker operationeel vast, niet alleen contractueel, inclusief het recht op toetsing.
  • Bewaar bewijs van tests, herstel en goedkeuringen, zodat u bij een incident kunt tonen dat de maatregelen daadwerkelijk werkten.

Voor zorgorganisaties die AI-toepassingen of externe verwerkers inzetten, raakt dit direct aan AI-privacy en AVG in de praktijk. Wie leunt op bewaartermijnen moet weten welke plichten blijven gelden bij pseudonimisering onder de AVG. En wie een dienst inkoopt doet er goed aan een prestatie- of beveiligingsclaim pas te accepteren na een eigen test in plaats van op een certificaat of een configuratie-instelling.

Bronnen en referenties

  1. Italian DPA fines radiology centre and IT provider a combined EUR 28 000 for exposing patient health dataEuropean Data Protection Board · 2026-11-18
  2. Provvedimento n. 764 del 7 ottobre 2026Garante per la protezione dei dati personali · 2026-10-07
  3. Online medical reports open to anyone who changed a number in the URLDPO Workspace · 2026-11-12
  4. Health data breach: the CNIL fined Hopital Prive de la Loire EUR 500 000European Data Protection Board · 2026-09-09

Bronnen: Het artikel steunt op de besluiten van de Italiaanse Garante (nr. 764 en 754), de rapportage daarover door de EDPB en een analyse van DPO Workspace, met een CNIL-zaak als context.

← Alle artikelen in dit thema ← Alle artikelen