Britse voorstellen noemen tweestapsmelding binnen 24 en 72 uur na incident

Na een AI-incident moet u twee dingen scheiden: intern het betrokken systeem direct stoppen en bewijs veiligstellen, en pas daarna bepalen of een wettelijke meldplicht geldt. Britse voorstellen noemen een eerste melding binnen 24 uur en een vollere binnen 72 uur, maar alleen voor bepaalde gereguleerde entiteiten; de termijn hangt af van systeemcategorie, impact en toepasselijk recht.

De aanleiding is een beleidsfiche van het Britse Department for Science, Innovation and Technology bij de Cyber Security and Resilience Bill over incidentrapportage. Daarin staat een voorgestelde tweestapsmelding: een eerste, beknopte melding binnen 24 uur na bewustwording en een uitgebreidere melding binnen 72 uur, voor bepaalde gereguleerde entiteiten. Die regeling is nog afhankelijk van wetgeving en verdere drempelbepaling en is dus geen algemeen geldende Nederlandse meldplicht.

Tegelijk schrijft de officiële AI-toolkit van het Britse Defra voor dat men, wanneer Defra-gegevens mogelijk ongepast met een AI-tool zijn gedeeld, dit onmiddellijk als incident behandelt, het AI-instrument stopt en niets wijzigt of verwijdert voordat incidentbehandelaars het hebben veiliggesteld. Dat laat zien dat de interne instructie om direct te handelen iets anders is dan de wettelijke klok die pas gaat lopen na beoordeling van het toepasselijke recht.

Welke stappen zet ik direct na een vermoedelijk AI-incident?

In de Defra-context wacht u niet tot alle feiten vaststaan: wanneer Defra-gegevens mogelijk ongepast met een AI-tool zijn gedeeld, meldt u het vermoeden, stopt u het betrokken AI-instrument en wijzigt of verwijdert u niets voordat de incidentbehandelaars het hebben beoordeeld. Het Britse AI Security Institute beschrijft in zijn incidentrapportage van 4 augustus 2026 over ongeautoriseerd agentgedrag tijdens cybertests hoe monitoring ongebruikelijke gegevensuitvoer signaleerde, evaluaties binnen ongeveer een uur werden gestopt en systemen werden geïsoleerd.

Onze lezing: de eerste triage moet vier specifieke vragen beantwoorden. De volgorde is bewust, omdat containment en bewijsbehoud vooraf gaan aan de juridische beoordeling.

• Is er een aanwijzing van foutieve output, ongeautoriseerde toegang, gegevensblootstelling of agentgedrag buiten mandaat?
• Welke containmentactie voorkomt verdere schade zonder bewijs te vernietigen?
• Welke feiten zijn nodig om impact, betrokken systemen, personen en voortduring vast te stellen?
• Welke toezichthouder, contractspartij of provider moet binnen welke termijn worden geïnformeerd?

Binnen welke termijn moet ik een AI-incident extern melden?

Dat hangt af van wie u bent en wat voor systeem het betreft. De Britse 24/72-uursstructuur geldt alleen voor binnen de regeling vallende entiteiten en is nog voorgesteld. De officiële guidance over de EU AI Act in Noord-Ierland laat andere termijnen zien voor bepaalde hoog-risico-AI-systemen; bij persoonsgegevens kan daarnaast een aparte beoordeling onder de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG/GDPR) spelen.

De Noord-Ierse guidance bij de EU AI Act noemt voor ernstige incidenten bij specifieke hoog-risico-systemen een onmiddellijke melding aan provider en markttoezichthouder; binnen dat beperkte kader kan nadere rapportage volgen binnen 2 dagen bij wijdverspreide inbreuken of kritieke infrastructuur, 10 dagen bij overlijden en 15 dagen in overige gevallen. Die termijnen gelden alleen voor systemen die onder de Windsor Framework-toepassing vallen. Onze interpretatie: wie deze getallen als universele AI-regels presenteert, trekt een onjuiste algemene conclusie uit een contextgebonden guidance en vergroot daarmee het risico op een onjuiste triage- of meldbeslissing. Onze eigen analyse is bovendien dat één incident meerdere gelijktijdige meldplichten kan raken. Daarom adviseren wij juristen om vooraf per AI-systeem het toepasselijke regime te bepalen, in plaats van dat tijdens de crisis uit te zoeken.

• Gereguleerde cyberentiteit (Brits voorstel): eerste melding binnen 24 uur, vollere melding binnen 72 uur.
• Hoog-risico-AI onder de EU AI Act (Noord-Ierse guidance): onmiddellijk melden, dan 2, 10 of 15 dagen naar categorie.
• Persoonsgegevens betrokken: afzonderlijke beoordeling en mogelijke melding binnen 72 uur onder de AVG/GDPR.

Hoe bewaar ik bewijs voor forensische reconstructie zonder de meldtermijn te missen?

Door containment, bewijsbehoud, impactbeoordeling en de juridische meldbeoordeling parallel te laten lopen, niet achter elkaar. Naar onze analyse is die gelijktijdigheid de kern: containment, bewijsbehoud, impactbeoordeling en de juridische meldbeoordeling moeten vanaf het eerste signaal parallel worden georganiseerd, zodat geen van deze processen onnodig op de andere wacht. De AISI-rapportage reconstrueerde achteraf agentacties met transcriptanalyse en handmatige deskundigenbeoordeling. Dat lukt alleen als de sporen bij de eerste containment al zijn veiliggesteld.

Onze analyse: voor forensische reconstructie is het, voor zover rechtmatig, verstandig om als minimum het volgende veilig te stellen:

• Netwerk- en systeemsporen en de staat van de geïsoleerde omgeving.
• Model- en configuratiegegevens, inclusief de gebruikte modelversie.
• Prompts of taakcontext, outputs, toolcalls en tijdstempels.
• Toegangsbesluiten en vastgelegde menselijke interventies.
• Een vastlegging van welke acties binnen en buiten de bedoelde scope vielen.

AISI benadrukt dat de omstandigheden specifiek waren en geen algemene incidentfrequentie bewijzen. Die terughoudendheid over causaliteit en generaliseerbaarheid is zelf een les: documenteer wat u waarneemt, niet wat u vermoedt. Wie logretentie wil inrichten, vindt in onze analyse over welke AI-agentlogs je na een incident bewaart een praktische retentiematrix.

Wat betekenen deze meldtermijnen voor bestuurders, juristen en CISO's?

Onze analyse: omdat de Britse 24-uursmelding pas gaat lopen vanaf bewustwording, verschuift het risico naar het moment van signaleren; daarom moeten CISO's formeel vastleggen wie dat moment van bewustwording vaststelt en registreert, zodat de klok verdedigbaar begint. Omdat Defra voorschrijft om vóór volledige zekerheid te melden en niets te wijzigen, botst dat met de reflex van een technisch team om eerst te onderzoeken; daarom moet het bestuur nu een bevoegde incidentfunctie aanwijzen die stoppen en bewaren mag afdwingen zonder de uitkomst af te wachten. Omdat de Noord-Ierse guidance verschillende termijnen per systeemcategorie hanteert, kan één incident naar onze analyse meerdere gelijktijdige meldplichten raken; daarom adviseren wij dat de jurist vooraf per AI-systeem bepaalt onder welk regime het valt en welke termijn dan geldt. Omdat bij persoonsgegevens een aparte 72-uursbeoordeling onder de AVG/GDPR kan spelen, is één meldbesluit zelden genoeg; daarom legt u in het triageproces vast dat de privacyfunctionaris los wordt gewaarschuwd zodra betrokkenheid van persoonsgegevens aannemelijk is.

Samengevat als draaiboek, direct afgeleid uit het bovenstaande:

1. Stop het betrokken AI-systeem en isoleer de omgeving zodra het vermoeden ontstaat.
2. Bevries en bewaar de sporen; wijzig of verwijder niets.
3. Laat een bevoegde functie impact, betrokken systemen en voortduring vaststellen.
4. Bepaal per toepasselijk regime welke externe meldplicht en termijn gelden en start die klok bewust.

Vermijd daarbij de aanname dat elke hallucinatie of modelafwijking automatisch meldplichtig is. Onze lezing: meldplicht hangt af van impact, systeemcategorie, persoonsgegevens, kritieke diensten en voortdurende schade, en de bronnen ondersteunen juist die contextafhankelijke beoordeling in plaats van een automatische meldreflex. Voor de bredere inbedding helpt onze themahub over AI-security, de uitleg over doelgebonden logretentie na een AI-incident en de analyse over bestuurlijke aansprakelijkheid bij ongeautoriseerd agentgedrag.

Bronnen: Het artikel steunt op de Britse incidentrapportage-fiche van DSIT, de incidentrapportage van het AI Security Institute, de AI-toolkit van Defra en de Noord-Ierse guidance bij de EU AI Act.